Het wonder van de indigo

Verven met indigo is een van de oudste verfmethoden van de wereld. Het kleuring proces van indigo is magisch. De stof komt geel uit het verfbad, wordt door aanraking met de lucht (zuurstof) groen, even later groen/blauw om ten slotte diepblauw te kleuren. Rondom dit proces heerste vroeger veel geheimzinnigheid. Het beheersen van dit organische proces vergt nog steeds veel kennis en vakmanschap.

Indigo werd gezien als een gift van de goden, als een wonderkleurstof. Kwam dat door de zorg en zoveel aandacht vragende bereiding van de verf, om de op tovenarij lijkende kleuromslag van geel naar blauw, om de wonderlijke diepte en echtheid van de kleur?
Feit is dat deze kleur een mondiaal cultuurbezit is. De kleur heeft zowel in het denken als in het dagelijkse leven van de mens een belangrijke rol gespeeld, wereldwijd. En nog steeds is de blauwe kleur, denk maar denim, ongekend populair. Natuurlijke indigo wordt vooral gewonnen uit plantensoorten van het geslacht Indigofera die in de tropen voorkomen.

In Aziatische landen, zoals India, China en Japan wordt indigo al eeuwenlang als kleurstof gebruikt. Ook in het oude Egypte, Griekenland, Rome, Peru en Afrika werd indigo gebruikt. In een gematigd klimaat zoals in Europa werd blauwe kleurstof gewonnen uit wede.

Aan het eind van de vijftiende eeuw ontdekte de Portugees Vasco da Gama een zeeroute naar India. Dit leidde tot een versterking van de handel met India, Indonesiƫ, China en Japan. Indigo kwam hierdoor beter beschikbaar in Nederland via de VOC en in West-Europa.De kleurstof uit de indigoplant was vele malen sterker dan van de wede en verdrong de wede industrie.
De kleurstofproductie was een zwaar en arbeidsintensief proces waar veel mensen hun brood mee verdienden. Toen de chemiefabrikant Adolf von Baeyer rond 1880 er in slaagde om indigo kunstmatig te produceren, verdwenen dan ook de meeste indigo kwekerijen.

Veel landen en streken hebben specifieke toepassingen van indigo ontwikkeld, vooral in textiel. In de Nederlandse streekdrachten werd indigo veel in de rouwkleding gebruikt. In de 18e en 19e eeuw gaf donker en lichter blauw de mate van rouw aan. Bij lichte rouw werd meer blauw gebruikt, terwijl bij de zware rouw diepblauwe of zwarte stoffen werden verwerkt. Azie heeft een rijkdom aan weeftechnieken, druktechnieken en afbindtechnieken met indigo voortgebracht, zoals batik, blockprint, shibori en ikat.

In verband met de magische techniek, de diepte van de kleur en het natuurlijke karakter beleeft verven met indigo weer een opleving. In Japan behoort indigo verven inmiddels tot beschermd erfgoed.



Textiel / draad