Onderteken het CRAFTS MANIFEST!

Het belang van het creatieve ambacht is groot: voor de opkomende maakindustrie, voor overdracht en behoud van het erfgoed, voor het leren met de handen, voor innovatie. Het is de hoogste tijd om de handen ineen te slaan voor de herwaardering van de creatieve ambachten:

• Laat kennis en vaardigheid die in de afgelopen eeuwen zijn opgebouwd en ontwikkeld, niet verloren gaan.
• Herken de maatschappelijke en economische betekenis van de creatieve ambachten.
• Realiseer de grote betekenis die de creatieve ambachten hebben voor de kwaliteit van producten, werk en samenleving.

Wij maken ons sterk voor :

1. Maatschappelijke erkenning van de creatieve ambachten als zelfstandige discipline naast kunst, design en techniek.
2. Het onderwijzen van ambachtelijke technieken in het reguliere onderwijs als basis vaardigheid naast cognitieve vaardigheden.
3. Een flexibel educatiesysteem voor talentontwikkeling waardoor vaardigheden en kennis van het creatief ambacht worden doorgegeven en waardoor nieuwe expertise gegenereerd wordt.
4. Het stimuleren van ondernemerschap in de wereld van het creatieve ambacht.
5. Bijzonder vakmanschap koppelen aan innovatie en waarde creatie.
6. Internationale samenwerking om wereldwijd vakkennis te behouden, te stimuleren en te actualiseren.

Onderteken het Crafts Manifest!

* verplicht




crafts manifest / toelichting 1

1. Maatschappelijke erkenning van creatief ambachtschap als discipline naast kunst, design en techniek
• Tentoonstellingen en evenementen opzetten zoals die er ook zijn voor kunst en design.
• Leerroutes in de creatieve ambachten opzetten.
• Ambachtelijke loopbanen zichtbaar maken.

2. Het onderwijzen van ambachtelijke technieken in het reguliere onderwijs als basis vaardigheid naast cognitieve vaardigheden
• Creatief vakmanschap inzetten voor het leren met de handen.
• Creatief vakmanschap als basisvaardigheid voor ieder kind om meer autonomie en creativiteit mogelijk te maken.
• Herkennen talent en meewegen bij de keuze voor vervolgonderwijs.
• Leerkrachten en toekomstige leerkrachten (PABO) trainen in leren met de handen en dit een
prominente plek geven in het onderwijs.
• Scholen in staat stellen op basis van voorgestelde vaardigheden programma’s te ontwikkelen.
• Rol van de vakmusea in het onderwijs van ambachtelijke technieken vergroten.

3. Een flexibel educatiesysteem waardoor vaardigheden en kennis van het creatief ambacht doorgegeven en nieuwe expertise gegenereerd wordt
• Opzetten van een infrastructuur en kennisdomein (Body of Knowledge).
• Aantrekkelijke talentenprogramma’s ontwikkelen op diverse niveaus voor hoger en middelbaar beroepsonderwijs en voor professionals die zich verder willen ontwikkelen.

4. Het stimuleren van ondernemerschap in de wereld van het creatieve ambacht
• Nieuwe loopbanen in ambachten zichtbaar maken en aanmoedigen.
• Ontwikkelen van trainingen voor ondernemerschap specifiek voor deze sector.
• Beurzen instellen voor meester-leerling constructie voor overdracht van
(kwetsbaar) immaterieel erfgoed.
• Verbindingen met het bedrijfsleven.
• Stimulering van werkgevers voor beschikbaar stellen van werkervaringsplaatsen, meester-gezel
constructies.
• Promoten van het kopen lokale producten (door overheid en lokale overheid,
bedrijfsleven).
• Investeren in duurzame relatiegeschenken met eigen cultureel DNA.
• Economische stimulans geven door bijvoorbeeld BTW verlaging.

5. Bijzonder vakmanschap engageren voor innovatie en waarde creatie
• Een breed publiek kennis laten maken met de enorme rijkdom van het
ambachten in een nieuwe, eigentijdse beeldvorming.
• Onderzoek doen naar effect van ambachten op leefomgeving (natuur,
stadsontwikkeling, werkgelegenheid).
• Onderzoek doen naar de rol van crafts bij embodied cognition en resultaten verwerken in het
onderwijs.
• Beurzen/subsidies instellen voor vrije ruimte voor onderzoek naar de nieuwe
ambachtelijke praktijk.
• Kennis vastleggen voor de toekomst (bij wie zit de kennis en hoe kan deze
vastgelegd worden en overgedragen worden).
• Aanmoedigen om ambachtelijke technieken te ontwikkelen op kunstacademies.
• Verbindingen maken tussen jonge maker-designers en vakmeesters zodat er
innovatieve toepassingen ontstaan voor traditionele technieken.

6. Internationale samenwerking aan gaan om wereldwijd vakkennis te behouden, te stimuleren en te actualiseren
• Samenwerking ambassades, universiteiten, vakmusea en uitwisselingsprogramma’s binnen World
Crafts Council continueren.
• Samen optrekken op internationale beurzen en evenementen.
• Eigen productie en vakmanschap promoten in binnen- en buitenland.
• Kennisuitwisseling over hoe er met de uitdagingen van behoud wordt omgegaan.

crafts manifest / toelichting 2

Creatieve ambachten
Onder het creatief ambacht verstaan we ambachtelijke technieken die een creatieve en creërende component in zich hebben waarbij kunstzinnig talent en esthetisch gevoel komt kijken. In Nederland hebben we daar niet één term voor zoals het Engelse crafts. De Engelse taal onderscheidt craft, het meer kunstzinnige ambacht, van trade, het technische ambacht. In Nederland noemen we dit allebei ambacht. Voorbeelden van creatief ambachtelijke technieken zijn weven, houtbewerken, leer bewerken, smeden, glasblazen en keramische technieken.

Ambachten en creatief scheppend talent spelen een cruciale factor bij een innovatieve en concurrerende economie
De komende jaren zijn beslissend voor de positie van Nederland in het internationale krachtenveld. Concurrentiekracht wordt mede bepaald door de mate waarop er sprake is van creatieve antwoorden op grote maatschappelijke uitdagingen. Het behoud van kennis van creatieve ambachtelijke technieken kan daarin een grote rol spelen. Nederland heeft dit ambachtelijk erfgoed de afgelopen zestig jaar verwaarloosd, zeker ten opzichte van andere landen. Het gevolg daarvan is nu zichtbaar: er is een scheiding ontstaan tussen generaties, zij die nog kennis van ambachtelijke technieken bezitten en zij die het willen leren; tussen high culture en low culture, tussen innovatie en vakkennis, tussen designers en makers.

Creatieve ambachten zijn bruggenbouwers tussen verleden en toekomst
Als we inhaken op actuele trends en interesse is de overlevingskans voor de ambachten groot: er zijn verschillende bewegingen waarin persoonlijke betrokkenheid, kwaliteit en lokale productie een belangrijke rol spelen. Ambachten zijn perfecte bruggenbouwers als we bijvoorbeeld kijken naar de grote belangstelling voor voedsel en koken, de DIY beweging en weten waar producten gemaakt worden. De werkplaats van de maker is een gedroom¬de broedplaats voor innovatie, wat voor de toekomst van onze economie van het grootste belang is. Ambachten kunnen ingezet worden om antwoorden te formuleren op de maatschappelijke, economische en ecologische uitdagingen van onze tijd.

In het maakproces zit innovatie, productie en economische potentie
De ambachten leveren een substantiële bijdrage aan de economische ontwikkeling van ons land. Diverse ambachten vormen een bron van creativiteit en innovatie en spelen zo een wezenlijke rol in de innovatieketen. Een aantal specialistische ambachten heeft een sleutelfunctie in de (maak)industrie. Ambachten leveren ook een bijdrage aan het opleiden van vakmensen. Ambachten met een sterk lokale oriëntatie dragen bovendien bij aan de sociale cohesie.
Er is ook een hernieuwde belangstelling voor ambachtelijk gemaakte producten. Er is een ver¬schuiving zichtbaar van puur zakelijke functionaliteit en massaproductie naar meer expressieve, ‘belevingsgevoelige’, duurzame producten. Deze producten dragen bij aan kwaliteit van leven en kwaliteit van werken.

Achter elke ambachtelijke techniek zit 2000 jaar kennis en ervaring
Diversiteit aan vakmanschap, het vinden van nieuwe toepassingen voor oude technieken, het combineren van verschillende materialen en het samenwerken met andere disciplines is vanuit cultureel perspectief van groot belang. Creatieve ambachtelijke technieken zijn sterk verbon¬den met ons cultureel erfgoed. Het zegt veel over wie we zijn en waar we vandaan komen. Door massaproductie verdwijnt de kennis van technieken in rap tempo. Daarmee verdwijnen de dragers van de eigen cultuur, van het erfgoed. UNESCO zette dit probleem, dat wereldwijd speelt, op de kaart. Mede door de ratificatie van de UNESCO conventie door Nederland is er ook in ons land volop aandacht voor de ambachten. Hoewel het ambacht vaak individueel beoefend wordt, zijn technieken duizenden jaren in collectiviteit ontwikkeld. Het is het cul¬turele kapitaal van de gemeenschap. De nog bestaande kennis is versnipperd aanwezig, het is niet georganiseerd.

Onderwijs is leren met hoofd, hart en handen
Er is een dreigend tekort aan vakmensen. Onvoldoende jongeren kiezen voor ambachtelijke opleidingen. Daardoor komt niet alleen het ambacht, maar ook de opleiding tot vakman of vakvrouw in de verdrukking. Daarnaast bestaat het gevaar dat kinderen hun fijne motoriek verliezen. Fijne motorische vaardigheid mag zich niet beperken tot de iPad. Kinderen zullen op andere beroepsperspectieven (21th century skills) moeten worden voorbereid. Het gaat niet alleen om kennis en cognitieve skills, maar ook om menselijke en sociale eigenschappen, zoals creativiteit, sociale skills, leren leren, motivatie, zelfreflectie en identiteit.

Om vol vertrouwen een plaats in de veranderende samenleving te kunnen innemen, hebben jongeren vaardigheden nodig waarmee ze zich blijvend kunnen ontwikkelen. Daarvoor is wel een grotere diversiteit aan vakken nodig, zodat leerlingen verschillende hoofd, hand en hart activiteiten kunnen uitproberen. Steeds meer is er de overtuiging dat het doen en het maken belangrijk zijn voor creativiteit, oplossen van problemen, experimenteren, risico nemen, samenwerking en het combineren van diverse zintuigen. Voor deze vaardigheden zijn andere manieren van leren nodig die meer gebaseerd zijn op het meester-gezel principe en het stimuleren van vakmanschap.